Międzynarodowy Miesiąc Bibliotek Szkolnych - wystawa zakazanych książek

Międzynarodowy Miesiąc Bibliotek Szkolnych - wystawa zakazanych książek

Październik już wiele lat temu został ogłoszony Międzynarodowym Miesiącem Bibliotek Szkolnych – z tej okazji we wszystkich bibliotekach szkolnych odbywają się imprezy, konkursy i wystawy, by uczcić wyżej wymienione święto. W naszej bibliotece w tym roku zorganizowana została wystawa zakazanych książek. Znalazły się na niej książki, które w różnych latach i z różnych powodów znalazły się na tzw. „indeksie”. Niektóre powody teraz mogą nam się wydawać  śmieszne – tym bardziej, że część tych książek stało się szkolnymi lekturami… ;)

Milo nam było gościć w bibliotece uczniów i nauczycieli, którzy przyszli obejrzeć wystawę. Zapraszamy do galerii zdjęć – a tych, którzy nie dotarli do biblioteki, do zapoznania się z listą zakazanych książek. Warto też je wypożyczyć.

BIBLIA

W 1942 r. w III Rzeszy, kiedy ogłoszono doktrynę Narodowego Kościoła Rzeszy, próbowano wyeliminować wszelkie przejawy chrześcijaństwa. W związku z tym zakazano również używania Biblii , którą miała zastąpić Mein Kampf .

 

KEN KESEY „LOT NAD KUKUŁCZYM GNIAZDEM”

W szpitalu psychiatrycznym pojawia się nowy pacjent, McMurphy, który rozregulowuje jego działający dotychczas jak w zegarku mechanizm. Nie podoba się to siostrze oddziałowej, tracącej z dnia na dzień autorytet wśród pacjentów i personelu. Chorzy czują się dużo lepiej, terapia zastosowana przez ich nowego towarzysza dobrze im służy...

Zakazana w wielu amerykańskich szkołach, m.in. w Colorado, Ohio, Nowym Jorku, Idaho, Waszyngtonie. Głównie za wulgarne słownictwo, gloryfikowanie działalności przestępczej, opisy brutalności i przyczynianie się do zepsucia młodzieży. W jednej z kalifornijskich szkół została wycofana ze względu na rodziców, którzy skarżyli się na wybór przez nauczycieli „śmieci” jako lektur.

 

GUSTAVE  FLAUBERT  „PANI BOVARY”

Książkę oskarżano o „przestępstwo przeciwko moralności”, francuscy wydawcy usuwali z niej fragmenty, które uznawali za niestosowne. W 1888 r. brytyjska gazeta „Tablet” zaatakowała Flauberta , nazywając go pornografem.

Dramat Emmy jest dramatem jednostki wyrywającej się ze swego środowiska i nie akceptującej swego losu, a jednocześnie niezdolnej do wyzwolenia się od niego. Wszystkie drogi ucieczki prowadzą przez uczucie do mężczyzny, ale żaden z partnerów Emmy nie dorównuje jej odwagą, przedsiębiorczością, a przede wszystkim siłą pragnień. Żaden nie jest w stanie sprostać jej wielkim potrzebom uczuć, jej szalonej zmysłowości, jej marzeniu o gwałtownej zmianie życia.

 

GEORGE ORWELL „FOLWARK ZWIERZĘCY”

Do końca lat 80. XX w. książka była zakazana przez polską cenzurę, ponieważ przedstawiała ustrój totalitarny, nawiązując do rosyjskich władz. Pierwsze oficjalne polskich wydanie ukazało się dopiero w 1988 r., mimo to od końca lat 70. powieść cieszyła się dużym zainteresowaniem i krążyła w drugim obiegu.

W Kenii zakazano jej w 1991 r., ponieważ krytykowała skorumpowanych przywódców, natomiast w 2002 r. w szkołach w Zjednoczonych Emiratach Arabskich - z powodu... bohaterów w postaci mówiących świń. Uznano, że taki obraz godzi w wartości religii islamskiej.

 

GEORGE ORWELL  „ROK 1984”

Klaustrofobiczny świat Wielkiego Brata, w którym każda sekunda ludzkiego życia znajduje się pod kontrolą, a dominującym uczuciem jest strach. Świat, w którym ludzie czują się bezradni i samotni, miłość uchodzi za zbrodnię, a takie pojęcie jak ‘wolność” i „sprawiedliwość” nie istnieją.

Była zakazywana wielokrotnie za treść komunistyczną i odniesienia o charakterze seksualnym. W roku 1950 zakazano jej w ZSRR. Natomiast w 1981 r. na Florydzie ze względu na... prokomunistyczny wydźwięk. Była to stosunkowo częsta przyczyna zakazywania książki w amerykańskich szkołach, argumenty takie podnosili rodzice, ale i duchowni oraz dyrektorzy.

Na kuli ziemskiej są miejsca, gdzie ten świat wciąż trwa. I zawsze znajdą się cudotwórcy gotowi obiecywać stworzenie nowego, który od wizji Orwella dzieli tylko krok.

 

JOHAN WOLFGANG GOETHE  „CIERPIENIA MŁODEGO WERTERA”

Powieść wywierała bardzo duży wpływ na czytelników: ubierali się oni jak główny bohater, znacznie też wzrosła liczba samobójstw (samobójcy umierali z egzemplarzem książki w kieszeni).

Publikacja książki została zakazana przez kościół, z powodów religijnych i społecznych. Zdaniem duchownych nakłaniała ona do samobójstwa (tzw. efekt Wertera lub "gorączka werterowska").

W 2007 r. znalazła się na tzw. indeksie Giertycha.

 

JOHN STEINBECK „GRONA GNIEWU”

Kto by przypuszczał, że ta nagrodzona Pulitzerem powieść wielkiego amerykańskiego pisarza mogła trafić na listę książek zakazanych? A jednak – opisy biedy i ciężkich warunków życia w czasach wielkiego kryzysu okazały się tak szokujące dla wielu czytelników, że książka była niejednokrotnie palona publicznie. To, czym zachwycali się krytycy, nie przemówiło do zwykłego czytelnika, który uważał, że Steinbeck przesadził i obraził tym samym uczucia wielu ciężko pracujących farmerów. W rzeczywistości Steinbeck w „Gronach gniewu” nie tylko nie przejaskrawił sytuacji, ale wręcz opisał ją w złagodzonej formie.

HARRIET BEECHER STOWE “CHATA WUJA TOMA”

Książka zakazana w Illinois (1984) na wniosek radnego ze względu na rasizm i niestosowny język (użycie w niej słowa „nigger”). Zdanie radnego podzielili uczniowie i rodzice. Od momentu wydania budziła silne emocje w USA, została też zakazana w 1853 r. w Rosji z powodu podważania nauk Kościoła prawosławnego i poddawanie w wątpliwość autokratycznej władzy.

 

WILLIAM GOLDING  „WŁADCA MUCH”

Powieść opowiada o grupie dzieci, które katastrofa samolotu rzuciła na bezludną wyspę, i które na tej organizują sobie życie bez dorosłych. Początkowo wszystko wygląda sielankowo: wyspa jest piękna, rośnie na niej wiele owoców, dzięki którym nie grozi widmo głodu i nie ma dorosłych z ich zakazami i nakazami.

Dzieci spośród siebie wybierają przywódcę - Ralfa. Wszystkie postanowienia Ralfa, dotyczące organizacji życia na wyspie i prób uratowania przyjmowane są z entuzjazmem. Sielska atmosfera wyspy powoli zaczyna zanikać...

W 1992 r. książkę usunięto z bibliotek szkolnych na Florydzie (1992) ze względu na zawarte w niej przekleństwa, szokujące fragmenty o seksie, obraźliwy stosunek do mniejszości, Boga, kobiet i osób niepełnosprawnych. Mimo że książki zakazano również w Nowym Jorku, znajdowała się ona na liście lektur dodatkowych dla tamtejszych uczniów.

 

GIOVANNI BOCCACCIO „DEKAMERON”

Dekameron, czyli Księga dziesięciu dni, jest zbiorem krótkich historii opowiadanych przez siedem panien i trzech młodzieńców. Kiedy we Florencji wybucha zaraza, znajdują oni schronienie w wiejskiej posiadłości. Tu przez dziesięć dni pobytu umilają sobie czas opowiastkami: zabawnymi, wzruszającymi, często frywolnymi, w których jednak zawsze tryumfują spryt i mądrość.

Snując barwne historie o namiętnościach, miłosnych fortelach i zawodach, ukazuje Boccaccio koloryt epoki i kreśli obraz obyczajowości czternastowiecznej Italii.

Znalazła się na rzymskim indeksie w 1559 r., zakaz potwierdzono 5 lat później. Utwór zakazany w USA przez dziesięciolecia na podstawie dokumentu „Federal Anti-Obscenity Act” (1873). W 1954 r. trafił na czarną listę National Organization of Decent Literature za obsceniczność, wulgarność, lubieżność i brak przyzwoitości.

 

VLADIMIR NABOKOV „LOLITA”

Najgłośniejsza powieść Vladimira Nabokova , jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, jest opisem seksualnej obsesji czterdziestoletniego mężczyzny na punkcie dwunastoletniej dziewczynki Dolores. Powieść przetłumaczona na kilkadziesiąt języków, wydawano ją w atmosferze kontrowersji i protestów, a autora pomawiano o pornografię i pedofilię.

W 1955 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych we Francji zakazało wydawania tej wybitnej powieści Nabokova .Recenzje powieści były skrajnie różne, np. w „New York Times Book Review” oceniono ją pozytywnie, a na łamach „New York Times” uznano za pornograficzną.

Książka była zakazana również m.in. w Wielkiej Brytanii, Argentynie, Nowej Zelandii, RPA.

(dostępna w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kwidzynie)

 

JEROME DAVID SALINGER „BUSZUJĄCY W ZBOŻU”

Książka opowiada o dwudniowej odysei Holdena Caulfielda, zbuntowanego nastolatka, który w przeddzień Bożego Narodzenia ucieka ze szkoły i błądzi po ulicach Nowego Jorku.

Holden nie zgadza się na świat dorosłych, w którym dostrzega tylko fałsz i zwyrodnienie - jak Piotruś Pan nie chce być dorosłym, ponieważ tylko dziecko jest dla niego uosobienie niewinności i autentyzmu.

W latach 1961-1982 książka była zakazana w szkołach i amerykańskich bibliotekach. Książka wzbudza kontrowersje z powodu wulgarnego języka, nawiązań seksualnych, dewaluację wartości rodziny, promocję alkoholu, papierosów i rozwiązłości.

(dostępna w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kwidzynie)

 

ANTHONY BURGESS „MECHANICZNA POMARAŃCZA”

Miasto nie może sobie poradzić z bandami mordujących i gwałcących wyrostków. Ale pełna makabra zaczyna się, gdy sąd i policja biorą stronę bandytów i zapewniają im bezkarność. Chociaż cenzura przez wiele lat prowadziła wojnę z „Mechaniczną pomarańczą” , do jej sławy przyczynił się kultowy film Stanleya Kubricka. Anthony Burgess stworzył dla tej powieści osobny język.

W 1973 r. w Utah pewien księgarz został aresztowany za sprzedawanie obscenicznych książek, wśród których znajdowała się „Mechaniczna pomarańcza” . Książka skreślona z listy lektur w wielu amerykańskich stanach, np. w Massachusetts (1977), Colorado (1976) za wulgarny język. Usunięto ją też z bibliotek szkolnych w Alabamie (1982).

(dostępna w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kwidzynie)

 

RAY BRADBURY „451 STOPNI FAHRENHEITA”

Antyutopijna opowieść o świecie przyszłości, w którym indywidualizm jest całkowicie stłamszony, wiedza nikomu niepotrzebna, a analfabetyzm mile widziany. Książki są złem, za ich posiadanie grozi kara, a strażacy palą je na wielkich stosach.

Książka przez 13 lat była sprzedawana w wersji ocenzurowanej przez wydawcę (zmieniono treść ponad 75 fragmentów). W 1998 r. usunięta z listy lektur w Missisipi za bluźnierstwo. Cenzurę zniesiono po protestach uczniów i rodziców. Ironią losu jest fakt, że książka porusza temat cenzury i palenia książek.

 

CHARLES PERRAULT „CZERWONY KAPTUREK”

Książki zakazano w szkołach w Kalifornii (USA) z powodu... butelki wina znajdującej się w koszyku, który Czerwony Kapturek niósł dla babci.

 

ROALD DAHL  „CHARLIE I FABRYKA CZEKOLADY”

Pan Wonka ma pomysły doprawdy nie z tego świata: w swej sławnej fabryce czekolady wymyśla niesłychane smakołyki, ale nikt jeszcze nie był w środku ani nie widział pana Wonki! Charlie Bucket nie może uwierzyć w swoje szczęście, kiedy znajduje Złoty Talon, który pozwala mu zwiedzić wspaniała fabrykę. Ale i tak nawet nie przeczuwa, jakie go jeszcze czekają niespodzianki...

Książka zakazana w bibliotece publicznej w Boulder (Colorado, USA), ponieważ bibliotekarze uznali, że promuje... ubogą filozofię życiową.

(dostępna w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kwidzynie)

 

J.K. ROWLING „HARRY POTTER I KAMIEŃ FILOZOFICZNY”

To nie pomyłka – pierwsza część cyklu o przygodach nieletniego czarodzieja została uznana za najczęściej zakazywaną książkę XXI wieku. Takie badania przeprowadziło American Library Association, które przygotowało naprawdę długą listę miejsc i organizacji, które zakazały czytania i wypożyczania książki J.K. Rowling. Najczęściej „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” był usuwany z amerykańskich bibliotek, ale zakazano go też w Queensland w Australii. Wydatny udział miał w tym Kościół Katolicki, który ogłosił, że książki o Harrym Potterze promują okultyzm. Cóż, na pewno doskonale przyczyniają się do promocji czytelnictwa!

(dostępna w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kwidzynie)